Kort antwoord: ijverig, ijdel, ijzersterk, ijskoud, ijzig en ijverzuchtig. Dat zijn de zes eigenschappen die je bij de letter Y kunt gebruiken, want in vrijwel elk spel telt de IJ als Y. Met een echte y zijn er in het Nederlands geen bruikbare eigenschapswoorden.
De zes op een rij
- ijverig — hardwerkend en volhoudend
- ijdel — te veel bezig met het eigen uiterlijk
- ijzersterk — heel sterk, fysiek of mentaal
- ijskoud — onverstoorbaar, of kil in de omgang
- ijzig — afstandelijk en afwijzend
- ijverzuchtig — jaloers; wat ouderwets, maar het staat in het woordenboek
Waarom je uitwijkt naar IJ
De Y komt in het Nederlands vrijwel alleen voor in leenwoorden: yoga, yoghurt, yacht. Daar zitten geen woorden bij die een karaktertrek beschrijven. De IJ daarentegen levert er zes, en die wordt in de meeste spellen op de plek van de Y toegelaten omdat hij als één klank telt en vroeger ook als één letter geschreven werd. De achtergrond daarvan staat op Wikipedia.
Spreek het vooraf af
Niet iedereen speelt met dezelfde regels. Bespreek voor de eerste ronde of IJ als Y mag, en of namen en merken toegestaan zijn bij de moeilijke letters. Dat scheelt discussie halverwege. Q, X en Y zijn de drie letters waar dit altijd speelt.
Als IJ echt niet mag
Dan blijft er weinig over. Yin wordt soms toegelaten als aanduiding voor rustig en naar binnen gekeerd, maar het is geen erkende Nederlandse eigenschap. Veel groepen slaan de Y in dat geval over of laten een naam meetellen. Wat officieel bestaat, controleer je in de Woordenlijst Nederlandse Taal of bij Van Dale.
Samengevat
Onthoud de zes IJ-woorden en je komt er altijd uit. Meer taalvragen beantwoordt Onze Taal.
